ଡକ୍ଟର ବିଜୟ ଭୂଷଣ ନନ୍ଦ, ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ଅର୍ଥନୀତି ଓ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ, ଓଡ଼ିଶା
ତଥ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରାଥମିକ ଉପାଦାନ, ଯାହାକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କଲେ ତାହା ସୂଚନାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ସେହି ସୂଚନାଗୁଡ଼ିକୁ ପରସ୍ପର ସହ ସଂଯୋଗ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଜ୍ଞାନରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ । ଏବଂ ଏହାର ସଠିକ୍ ଏବଂ ବିବେକପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଯୋଗ ହିଁ ଶେଷରେ ଦେଶ ଓ ଜାତିର ବିକାଶଧାରାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରେ ।
ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବିଶ୍ୱରେ, ତଥ୍ୟ ଆମର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ଶୈଳୀ ଏବଂ ଲୋକତନ୍ତ୍ରର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ପାଲଟିଯାଇଛି। କୋଭିଡ୍-୧୯ (COVID-19) ର ଅନୁଭୂତି ଆମକୁ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ସଂଗୃହିତ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ସମନ୍ୱିତ ବିଶ୍ଳେଷଣର ପ୍ରକୃତ ମୂଲ୍ୟ ବୁଝାଇଦେଇଛି। ୟୁପିଆଇ (UPI), ଆଧାର, ଡିଜିଲକର୍ (DigiLocker) ଏବଂ ଆକାଉଣ୍ଟ ଆଗ୍ରିଗେଟର ସହ ଭାରତର ସୁଦୃଢ଼ ଡିଜିଟାଲ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମି ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ କରିଛି ଯେ ସଂଗଠିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ କିପରି ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ତଥ୍ୟଗୁଡିକୁ ଉପଯୋଗୀ ଓ ସାର୍ବଜନୀନ କରିପାରିବେ ।
ସରକାରୀ ପରିସଂଖ୍ୟାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ,ଏହି ସମାନ ନୀତି ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ । ସର୍ବେକ୍ଷଣ, ଜନଗଣନା, ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ତରୀୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂଗୃହିତ ତଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ରେଜିଷ୍ଟର କିମ୍ବା ରିପୋର୍ଟରେ ସନ୍ନିବେଶିତ କେତେକ ନିର୍ଜିବ ସଂଖ୍ୟା ହୋଇ ରହିବା କଥାନୁହେଁ ; ସେଗୁଡ଼ିକ ପରିବାର, କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର, ଉଦ୍ୟୋଗ, ବଜାର, ସାର୍ବଜନୀନ ସେବା ଏବଂ ବାସ୍ତବିକ ଛବିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ଏହି ତଥ୍ୟଗୁଡିକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯତ୍ନର ସହ ସଙ୍କଳନ କରାଯାଏ, ଏହାର ଗୁଣବତ୍ତା ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ ଏବଂ ଏହାକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜଲଭ୍ୟ କରାଯାଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ସୁଦୂରପ୍ରସାରୀ ଯୋଜନା ପ୍ରଣୟନ ଏବଂ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପାଲଟିଯାଏ।
ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ଅନୁସାରେ: “योगः कर्मसु कौशलम्” — ଅର୍ଥାତ୍ ନିଜ କର୍ମର ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ନିପୁଣତା ହିଁ ଯୋଗ ଅଟେ । ସରକାରୀ ପରିସଂଖ୍ୟାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ନିପୁଣତା ସେତେବେଳେ ଆସେ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଭାବେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରୁ, ସଠିକ୍ ଭାବେ ତାହାକୁ ଯାଞ୍ଚ କରୁ, ନିଷ୍ଠାର ସହ ତାର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରୁ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ସହ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନକରୁ ।
ରାଜ୍ୟରେ ସରକାରୀ ପରିସଂଖ୍ୟାନର ସଂଗ୍ରହ, ସଙ୍କଳନ, ବିଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ପ୍ରସାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟର ଗୁରୁ ଦାୟିତ୍ୱ ରହିଛି । ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି, ସରକାର,ଗବେଷକ ଓ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଯଥା-ରାଜ୍ୟ ଆୟ ଆକଳନ ଜିଲ୍ଲା ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତି, ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥର ମୂଲ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣ, କୃଷିଭିତ୍ତିକ ପରିସଂଖ୍ୟାନ, ସର୍ବେକ୍ଷଣ-ଭିତ୍ତିକ ତଥ୍ୟ, ସାମାଜିକ ତଥ୍ୟ ବିଶ୍ଲେଷଣ,ଜନସଂଖ୍ୟା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକାଶନକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା l ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପରିସଂଖ୍ୟାନ କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ପଛରେ ରହିଥିବା ଦକ୍ଷ ମାନବସମ୍ବଳ, ସୁଦୃଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ଭୁଲ ମାନଦଣ୍ଡ ଏବଂ ତଥ୍ୟ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ସହିତ ନିରନ୍ତର ଯୋଗାଯୋଗ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସଫଳ ହୋଇପାରିଛି ।
ତେଣୁ, ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟର ସୁଦୃଢ଼ୀକରଣକୁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାଥମିକତା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ଏଥିପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଓ ଅର୍ଥନୀତି ସେବା (OSES), ଓଡ଼ିଶା ଅଧସ୍ତନ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଓ ଅର୍ଥନୀତି ସେବା (OSSES) ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ଅଧସ୍ତନ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ସର୍ବେକ୍ଷଣକାରୀ କ୍ୟାଡର (OSSSC) ର ପୁନର୍ଗଠନ କରାଯାଇଛି। ବିଶେଷ କରି, ଓଡ଼ିଶା ଅଧସ୍ତନ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ସର୍ବେକ୍ଷଣକାରୀ କ୍ୟାଡରର ପୁନର୍ଗଠନ ସହିତ ‘ବ୍ଲକ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଅଧିକାରୀ’ ପଦବୀ ସୃଷ୍ଟି କରାଯିବା ଦ୍ୱାରା କ୍ଷେତ୍ରସ୍ତରୀୟ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିପାରିଛି ।
୨୦୨୧- ୨୦୨୫ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ୬୦୦ ରୁ ଅଧିକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ନିୟମିତ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯିବା ସହିତ ଆଉଟ୍ସୋର୍ସିଂ ସଂସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ପରିସଂଖ୍ୟାନ କ୍ଷେତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟପାଇଁ ନିୟୋଜିତ କରାଯାଇଛି । ସରକାର ଏହା ମଧ୍ୟରେ ସହକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଅଧିକାରୀ, ସହକାରୀ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ପରିସଂଖ୍ୟାନ କ୍ଷେତ୍ର ସର୍ବେକ୍ଷଣକାରୀ ପଦବୀ ନିମନ୍ତେ ଆଉ ପ୍ରାୟ ୮୦୦ ଅତିରିକ୍ତ ପଦବୀର ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି । କର୍ମଚାରୀ ମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରର ଅଧିକାରୀ ଏବଂ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ସର୍ଭେ ସଲ୍ୟୁସନ୍ସ (Survey Solutions), ଜେନେରିକ ଷ୍ଟାଟିଷ୍ଟିକାଲ ବିଜନେସ ପ୍ରୋସେସ ମଡେଲ (GSBPM), ଜାତୀୟ ତଥ୍ୟ ଅଭିଲେଖାଗାର (National Data Archive) ଏବଂ STATA, R ଓ SPSS ଭଳି ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ସଫ୍ଟୱେୟାର ଉପରେ ବିଧିବଦ୍ଧ ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ।
‘ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ସହନଶୀଳ ଅଭିବୃଦ୍ଧି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ’ (OSCRGP) ଅଧୀନସ୍ଥ ‘ରାଜ୍ୟ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସୁଦୃଢ଼ୀକରଣ’ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟର ଆଧୁନିକୀକରଣ ବେଶ୍ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ଏହି ପଦକ୍ଷେପଟି ପରସ୍ପର ସହ ଜଡିତ ପାଞ୍ଚଟି ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନକୁ ନେଇ ଗଠିତ; ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା— ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଡିଜିଟାଲ୍ ରୂପାନ୍ତରଣ, ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ସହଭାଗିତା, ତଥ୍ୟାଭାବ ବା ତଥ୍ୟ ବ୍ୟବଧାନକୁ ପୂରଣ କରିବା, ତଥ୍ୟର ଗୁଣବତ୍ତା ବଢ଼ାଇବା ଏବଂ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି। ଏହି ଯୋଜନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟକୁ କାଗଜ-ଭିତ୍ତିକ ଓ ବିଖଣ୍ଡିତ ପୁରୁଣା ପଦ୍ଧତିରୁ ମୁକ୍ତ କରି ଅଧିକ ସଂଗଠିତ ତଥା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପରିଚାଳିତ ପରିସଂଖ୍ୟାନ କାର୍ଯ୍ୟଧାରା ଦିଗକୁ ଗତି କରିବାରେ ବହୁତ ସାହାଯ୍ୟ କରିଅଛି।
କ୍ଷେତ୍ରସ୍ତରୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ଆପୋଷ ଯୋଗାଯୋଗ, ରିପୋର୍ଟିଂ ଏବଂ ତଥ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟାଳୟ ସମେତ ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରୀୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ,ଜିଲ୍ଲା ଯୋଜନା ଓ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ କାର୍ଯ୍ୟଳୟ ଏବଂ ବ୍ଲକ ପରିସଂଖ୍ୟାନ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର, ପ୍ରିଣ୍ଟର, ସ୍କାନର୍, ସର୍ଭର୍, ଟାବଲେଟ୍ ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସଂଯୋଗୀକରଣ ଭଳି ଆଧୁନିକ ଡିଜିଟାଲ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶା ସମନ୍ୱିତ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା (OISS) । ଏହାକୁ ଏଭଳି ଭାବେ ପରିକଲ୍ପନା କରାଯାଇଛି ଯେ, ଯେଉଁଠି ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତଥ୍ୟର ଯାଞ୍ଚ, ବିଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ପ୍ରସାର କାର୍ଯ୍ୟ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଚାଲିପାରିବ । ଏହି ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମୋବାଇଲ୍/ୱେବ୍ ସର୍ବେକ୍ଷଣ (CAPI ଓ CAWI), ପୁରୁଣା ରେକର୍ଡ ଏବଂ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଡାଟା ୱେୟାରହାଉସ୍ (Enterprise Data Warehouse) ମାଧ୍ୟମରେ ଏକାଠି ରଖାଯାଇପାରିବ । ଏଥିରେ ସଫ୍ଟୱେୟାର୍ ପରିଚାଳନା, ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ମାନଚିତ୍ର-ଆଧାରିତ ଚିତ୍ର (GIS) ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ତଥ୍ୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନର ସୁବିଧା ରହିବ। ଏହାର ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କେବଳ ଏକ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ତିଆରି କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପରିସଂଖ୍ୟାନ ପରିବେଶ ଗଠନ କରିବା,ଯେଉଁଠି ସବୁ ତଥ୍ୟ ଅତି ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ନିର୍ଭୁଲ ଭାବେ ସରକାର ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଉପକାରରେ ବିନିଯୋଗ ହୋଇପାରିବ ।
ଡିଜିଟାଲ୍ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରସାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିସାରିଛି। ‘ସର୍ଭେ ସଲ୍ୟୁସନ୍ସ’ (Survey Solutions) ର ବ୍ୟବହାର, ଅଧିକ ସଂଗଠିତ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସହାୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସାକ୍ଷାତକାର (CAPI) ଏବଂ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସହାୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ୱେବ୍ ସାକ୍ଷାତକାର (CAWI) ଆଡ଼କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଦର୍ଶାଉଛି ।
CAPI-ଆଧାରିତ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ‘ମୂଲ୍ୟ ପରିସଂଖ୍ୟାନ’ (Price Statistics) ର ସାତଟି ବିଭାଗରେ ସଫଳତାର ସହ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ଗ୍ରାହକ ମାନଙ୍କଠାରୁ ଉପଲବ୍ଧ ମୂଲ୍ୟ ତଥ୍ୟ (consumer price data) ସଂଗ୍ରହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଇଛି। ‘ଜାତୀୟ ତଥ୍ୟ ଅଭିଲେଖାଗାର’ (National Data Archive) ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ତଥ୍ୟ ସୂଚୀ ଏବଂ ମେଟାଡାଟା ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହାୟତା କରୁଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଡାଟାସେଟଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜିବା, ବୁଝିବା ଏବଂ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅଧିକ ସହଜ ହୋଇପାରିଛି। ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଏହାର GIGW-ଅନୁପାଳିତ ୱେବସାଇଟ୍, ଡ୍ୟାସବୋର୍ଡ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରସାର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି। ‘STATOdisha’ ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ଏବଂ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଡ୍ୟାସବୋର୍ଡର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଏକ ସିଙ୍ଗଲ୍-ୱିଣ୍ଡୋ ମାଧ୍ୟମରେ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ଯୋଜନା ପ୍ରଣୟନକାରୀ, ଗବେଷକ ଏବଂ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରକମାନେ ପ୍ରମୁଖ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ଜ୍ଞାନ ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରିବେ ।
ସରକାରୀ ପରିସଂଖ୍ୟାନର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ପାଇଁ ତଥ୍ୟର ଗୁଣବତ୍ତା ସଦାସର୍ବଦା ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ତଥ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରସାର ଓ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରୂପାୟନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (MoSPI) ଦ୍ୱାରା ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ‘ଜାତୀୟ ଗୁଣବତ୍ତା ନିଶ୍ଚିତତା ଗଠନତନ୍ତ୍ର’ (National Quality Assurance Framework) ଏବଂ ‘ଜେନେରିକ ଷ୍ଟାଟିଷ୍ଟିକାଲ ବିଜନେସ ପ୍ରୋସେସ ମଡେଲ’ (GSBPM) କୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ତଥ୍ୟ ଗୁଣବତ୍ତାର “8 Cs” ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛି । ଏହା ହେଉଛି: Completeness (ପୂର୍ଣ୍ଣତା), Consistency (ସଙ୍ଗତି), Correctness (ସଠିକତା) ଓ Comparability (ତୁଳନାତ୍ମକତା); ଏବଂ ଏହାକୁ ସହାୟତା କରୁଥିବା Conceptual Clarity (ବୈଚାରିକ ସ୍ପଷ୍ଟତା), Coordination (ସମନ୍ୱୟ), Communication (ଯୋଗାଯୋଗ) ଏବଂ Commitment (ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା)।
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଗୀତା ଆମକୁ ଆଉ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଶିକ୍ଷା ଦିଏ:
“कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन” — ଅର୍ଥାତ୍ ଆମର ଅଧିକାର ଓ ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ ନିଷ୍ଠାପର କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ନିହିତ, କେବଳ ତତ୍କାଳୀନ ଫଳାଫଳରେ ନୁହେଁ। ପରିସଂଖ୍ୟାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଏହାର ସରଳ ଅର୍ଥ ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତରରେ ନିଷ୍ଠାପରତା, ନିରପେକ୍ଷତା ଏବଂ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ବଜାୟ ରଖିବା । ତଥ୍ୟର ଉପଲବ୍ଧତା, ନୂତନିକରଣ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସରକାରୀ ବିଭାଗ (line departments) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କ ସହିତ ନିରନ୍ତର ଭାବେ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିଛି। ଅର୍ଥନୈତିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ, ରାଜ୍ୟ ଆୟ ଆକଳନ ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଭିତ୍ତିକ ପରିସଂଖ୍ୟାନକୁ ନେଇ କରାଯାଉଥିବା ପରାମର୍ଶ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦାହରଣ । ବ୍ୟାପକ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ପ୍ରଶାସନିକ ତଥ୍ୟଗୁଡିକର ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି । ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରଶାସନିକ-ତଥ୍ୟ ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍ ଉପରେ ଦୁଇଟି ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ-ତଥ୍ୟ ସମନ୍ୱୟ ଉପରେ ଗୋଟିଏ କର୍ମଶାଳା ଆୟୋଜିତ ହୋଇ ଏକ ରୋଡ୍ ମ୍ୟାପ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ OISS ର ପରିକଳ୍ପନାକୁ ସାକାର କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସର୍ଭେ, ଜନଗଣନା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରମାଣ-ଆଧାରିତ ଯୋଜନା ଓ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ଗୁଣବତ୍ତା ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ପରସ୍ପର ପରିଚାଳିତ ପରିବେଶରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇପାରିବ।
ଏହି ବର୍ଷ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ “ସାମୟିକ ଶ୍ରମଶକ୍ତି ସର୍ବେକ୍ଷଣ” (PLFS) ଏବଂ ‘ଅଣସଂଗଠିତ କ୍ଷେତ୍ର ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକର ବାର୍ଷିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ’ (ASUSE) ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରି ତଥ୍ୟର ଅଭାବକୁ ପୂରଣ କରିବାର ପ୍ରୟାସ ଜାରି ରହିଛି। ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୨୦୨୪ ଏବଂ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ “ଓଡ଼ିଶାରେ ମହିଳା ଓ ପୁରୁଷ” ର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଏହା ସହିତ “ଓଡ଼ିଶାରେ ଶକ୍ତି ପରିସଂଖ୍ୟାନ” ର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ଏବଂ “ଓଡ଼ିଶାରେ ସମୁଦାୟ ସ୍ଥାୟୀ ପୁଞ୍ଜି ଗଠନ”ପୁସ୍ତିକା ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି। ଜିଲ୍ଲା ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦ ଆକଳନରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ପାଇଁ ଏକ ବୈଷୟିକ ପରାମର୍ଶଦାତା କମିଟି ଗଠନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ଆଞ୍ଚଳିକ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରର ଯୋଜନା ପ୍ରଣୟନ ପାଇଁ ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି ।
ପରିସଂଖ୍ୟାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ରୂପାନ୍ତର ଗୋଟିଏ ଏକକାଳୀନ ପ୍ରକଳ୍ପ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ନିରନ୍ତର ସାଂଗଠନିକ ପ୍ରୟାସ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବହୁଳ ଉପଯୋଗ, ସୁଦୃଢ଼ ମେଟାଡାଟା, ଗୁଣାତ୍ମକ ଅଭ୍ୟାସ, ଅଧିକ ଆନ୍ତଃକାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା, ବ୍ୟାପକ ତଥ୍ୟ ସାକ୍ଷରତା (data literacy) ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତରରେ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧିର ଆବଶ୍ୟକ ହେବ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ: ଏଭଳି ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଯେଉଁଠାରେ ଡାଟାସେଟ୍ ଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ମିଳିପାରିବ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଲିପିବଦ୍ଧ ହେବ, ତଥ୍ୟକୁ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରିବେଷଣ କରାଯାଇପାରିବ ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କ ନିକଟରେ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇପାରିବ ।
“ବିତିଯାଇଅଛି ଅନେକ ପଥ ଯେ, ବିଟସ୍ ଓ ବାଇଟସରେ ଗଢା,
ଆଗକୁ ଅଛି ପଥ ବହୁଦୂର, ଭବିଷ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ ଭରା;
ନୁହେଁ ଏ ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚଳ ମୂର୍ତ୍ତି, ପଥର ସେ କେବେ ନୁହେଁ,
ତଥ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛା ଶକ୍ତିର ବଳେ, ଜୀବନ୍ତ ସ୍ପନ୍ଦନ ବହେ –
ସଂଖ୍ୟାର ଏହି ଅନନ୍ତ ଯାତ୍ରା, କେବେ ବି ସରିବ ନାହିଁ।”
